A través deste blogue quero  compartir a miña experiencia formativa en Ottawa, enmarcada dentro do programa PIALE (programa integral de aprendizaxe de linguas estranxeiras ), en Outubro de 2018   .

 O meu traballo céntrase nun aspecto concreto do sistema educativo canadiense, a avaliación.

 Ao longo do mesmo refiro aqueles aspectos da normativa actual que, na miña opinión, poden ser de maior interese para a súa reflexión, axuda ou inspiración para a súa aplicación posterior .

 A información contida neste blogue baséase fundamentalmente na normativa de referencia, na observación da práctica diaria na aula na Canterbury High School,  así coma en certa documentación e bibliografía relacionada.

INTRODUCIÓN

 Que o sistema educativo de Canadá goza de moi boa saúde é o que se desprende das avaliacións a gran escala realizadas ao longo destes últimos anos. Boa parte do éxito  ten que ver co sistema de avaliación empregado, un sistema multidireccional cun alto nivel de coordinación no que están implicados profesores, alumnos, pais, equipos docentes especializados, directores dos centros e responsables dos diferentes distritos escolares .

 No século pasado e todavía na actualidade  a avaliación na aula siguen un patrón predecible no que os profesores ensinan, examinan aos alumnos sobre o seu coñecemento da materia e fan valoracións sobre os estudantes baseándose no nivel alcanzado nos diferentes exames. Porén, os diferentes cambios sociais, económicos, mediambientais e sobre todo tecnolóxicos poñen en cuestión este modelo, posto que as expectativas sociais cara a escola xa non son as mesmas.

Segundo se desprende da lei e de moitos estudos especializados da última década, para que os alumnos de hoxe en día poidan afrontar os esixentes retos sociais , económicos e tecnolóxicos deben ser competentes na resolución de problemas, en pensamento crítico complexo e en eficacia comunicativa. É aquí,  neste contexto cambiante,  onde a importancia da avaliación  se revela coma  unha potente ferramenta para a mellora da aprendizaxe dos alumnos e un medio para aumentar a súa motivación.

 De feito, a avaliación pode mellorar a motivación do alumno; facendo fincapé no progreso máis que no fracaso, proporcionando feedback para que a aprendizaxe avance, reforzando a idea de que os estudantes teñen control e responsabilidade sobre a súa propia aprendizaxe, construindo confianza nos estudantes para que poidan asumir riscos e proporcionando a secuenciación necesaria, para que os estudantes teñan éxito.

Na normativa provincial pódese ler :

“O  goberno de Ontario está comprometido con capacitar aos alumnos para que poidan alcanzar todo o seu potencial e ter éxito. Cada alumno é único e debe ter oportunidades para alcanzar o éxito según os seus intereses, habilidades e metas. As expectativas e os standards para obter a graduación son elevados e se introduce un amplo abanico de opcións que permitan aos estudantes aprender do xeito que mellor se adapte a o seu modelo de aprendizaxe”. 

1.PRINCIPIOS FUNDAMENTAIS

  O principal propósito da avaliación é mellorar a aprendizaxe do alumno.

  Para asegurar que este proceso sexa válido e fiable- e que conduce á mellora da aprendizaxe dos estudantes-, as diferentes prácticas ou procedementos de avaliación deberán:

-ser xustos, transparentes e equitativos para todos os estudantes;

-apoiar a todos os estudantes, incluidos todos aqueles con necesidades educativas especiais e todos os que están aprendendo a lingua vehicular (francés ou inglés) porque proceden doutros países e aos First Nations, Métis e Inuit;

-estar cuidadosamente planificados e vinculados ao currículo e aos obxectivos de aprendizaxe, aos intereses, estilos de aprendizaxe, necesidades e experiencias de todos os estudantes;

-ser comunicados con claridade aos estudantes e aos pais ao comezo do curso e cando conveña ao longo do ano;

-suministrar un feedback continuo que sexa claro, específico, significativo e ben temporalizado para a mellora da aprendizaxe;

-desenvolver as destrezas de autoavaliación dos estudantes capacitándoos para avaliar a súa propia aprendizaxe, establecer metas específicas e planificar os seguintes pasos para a súa aprendizaxe.

  A implementación desta normativa implica dar resposta a unha realidade diversa (acentuada no caso de Canadá pola multiculturalidad crecente do seu alumnado, un 20% do cal non ten como primeira lingua o inglés) .
Ademais, para algúns alumnos , a avaliación deberá basearse en expectativas do currículo modificadas (alumnos con necesidades especiais ou alumnos que están aprendendo a lingua de instrucción).

2.ESTRATEXIAS DE APRENDIZAXE E HÁBITOS DE TRABALLO EN PRIMARIA E SECUNDARIA

As estratexias de aprendizaxe e hábitos de traballo como obxecto de avaliación para todos e cada un dos estudantes -dende o comezo de Elementary ata o último ano de  Secondary- constitúen un dos elementos mais singulares do sistema de avaliación canadiense.

 Non só os coñecementos que figuran no currículo son avaliados.

 Estes avaliaranse separadamente con respecto ao cumprimento das expectativas curriculares. De todos os xeitos , podería darse o caso dalgunhas materias en que unhas e outras estean estreitamente entrelazadas e non se poida evaluar por separado.

Estratexias/ Hábitos	Exemplos de comportamentos
Responsabilidade	O estudante: -cumple coas responsabilidades e compromisos dentro do seu entorno de aprendizaxe; -completa e entrega as tarefas de clase e traballos de acordo aos prazos establecidos; -asume resposabilidades e controla o seu propio comportamiento;
Organización	O estudante: -idea e segue un plan para completar o seu traballo; -establece prioridades e xestiona o tempo para completar as tarefas e alcanzar metas; -usa apropiadamente o tempo;
Traballo independente	O estudante: -independentemente monitoriza, valora e revisa os seus plans para completar as tarefas e alcanzar as súas metas; -usa o tempo da clase de xeito apropiado  para completar as tarefas; -segue as instruccións cunha mínima supervisión;
Colaboración	O estudante: -acepta roles variados e unha parte equitativa do traballo no grupo; -responde positivamente ás ideas, opinións, valores e tradicións dos outros; -constrúe relacións saudables entre compañeiros a través de interaccións persoais ou a través de dispositivos electrónicos; -traballa con outros para resolver conflictos e construir consensos  para alcanzar as metas do grupo; -comparte información, recursos e experiencia e promove o pensamento crítico para solucionar problemas e tomar decisións.
Iniciativa	O estudante: -busca e traballa en novas ideas e oportunidades para a aprendizaxe; -demostra capacidade de innovación e un desexo de asumir riscos; -amosa curiosidade e interés en aprender; -achégase ás novas tarefas cunha actitude positiva; -recoñece e vela apropiadamente polos seus dereitos e os dos demais;
Auto-regulación	O estudante: -establece metas individuais e monitoriza o progreso cara o logro das mesmas; -busca aclaracións ou apoio/asistencia cando é necesario; -valora e reflexiona de xeito crítico sobre as propias fortalezas, necesidades e intereses; -identifica oportunidades de aprendizaxe e estratexias para alcanzar os obxectivos e as necesidades persoais ; -persevera e esfórzase para afrontar os retos.

 O desenvolvemento deste tipo de destrezas e hábitos de traballo para que o alumno teña éxito na escola e na vida comeza cedo na vida escolar dun neno.

  A  OCDE e recentes estudos sobre esta cuestión coinciden, nos aspectos máis relevantes.

A modo de exemplo,  a OCDE propón tres categorías de competencia:

1-Usar ferramentas interactivamente

2-Interactuar en grupos heteroxéneos

3-Actuar de xeito autónomo

 Unha relación máis exhaustiva é a que propoñen  en Estados Unidos os investigadores Arthur Costa e Bena Kallick que describen 16 Habits of mind (en referencia a cómo comportarse intelixentemente cando se afrontan os problemas). Algúns deles son:

-persistencia: perseverar nunha tarea cando a súa resolución non é doada

-pensar e comunicar con claridade e precisión

-manexar a impulsividade

-recabar información a través dos 5 sentidos

-escoitar con comprensión e empatía

-crear, imaxinar e innovar

-pensar con flexibilidade

-responder con admiración cando recoñecemos que algo é extraordinario, en outras palabras, recoñecer os méritos alleos.

-conciencia sobre a propia aprendizaxe ou sobre o propio proceso de pensamento (metacognition).

-asumir riscos responsables

-plantexar problemas

-aplicar o coñecemento a situacións futuras

-pensar independentemente

-permanecer aberto á aprendizaxe continua.

 A función da escola é promover situacións, dar ferramentas e poñer os medios para construir este tipo de destrezas e habilidades cruciais para a vida. A escola pretende ser un ensaio do que logo será a vida adulta dos estudantes, na que terán que poner en práctica as cualidades de respecto, responsabilidade, honestidade e empatía.

3.OS ESTÁNDARES DE DESEMPEÑO  (Performance standards)
 Os estándares de desempeño constitúen o outro pilar do sistema de avaliación. A diferencia dos hábitos de traballo e estratexias de aprendizaxe, atópanse estreitamente vinculados ás expectativas do currículo.
Cando os alumnos se enfrontan a diferentes probas e/ou exames para valorar en qué medida cumpren coas expectativas do currículo son avaliados non só dos coñecementos propiamente ditos senón tamén de pensamento crítico, da comunicación de ideas e da aplicación dos coñecementos en cada materia. Os profesores deberán planificar a súa materia para que a avaliación  sexa posible nestes términos.

Cal é o obxectivo dos estándares de desempeño?:

·        - Suministrar un marco común que englobe todas as expectativas do currículo para todas as materias ao longo de todos os cursos de primaria e secundaria (no pasado , os estándares de desempeño variaban dun profesor a outro e dunha escola a outra o cal foi valorado como algo inxusto cara aos estudantes).

·         -Guiar o desenvolvemento de tarefas e ferramentas de avaliación (incluindo rúbricas);

·         -Axudar aos profesores a planificar a súa labor de ensino para que  ésta propicie unha aprendizaxe;

·         -Poñer a base para que os estudantes reciban un feedback consistente e significativo;

·         -Establecer categorías e criterios cos que evaluar aos alumnos.

- Os estándares de desempeño concrétanse na “tabla de logro” (achievement chart) , que identifica 4 categorías de coñecemento e destrezas que son comúns para todas as materias de primaria e secundaria. Estas categorías representan catro amplias áreas de coñecemento e destrezas dentro das cales as expectativas para cada materia poden ser organizadas.

 Estas categorías axudan aos profesores a centrarse non só en que os alumnos adquiran coñecementos, senón tamén no desenvolvemento de habilidades de pensamento crítico e creativo, na comunicación de ideas a través de formas variadas,e  na aplicación deses coñecementos facendo conexións entre varios contextos.

 A tabla  inclúe 4 niveis de logro e o descritor empregado para cada un dos criterios (ex.thinking) ou subcategorías (ex. use of planning skills) en pensamento, comunicación e aplicación é ÉFICACIA .

 Os profesores deberán proporcionar diferentes oportunidades de aprendizaxe para que os alumnos poidan demostrar a súa máxima capacidade de logro das expectativas do currículo a través das catro categorías de coñecemento e habilidades.
Deberán asegurar, ademáis, que a avaliación dos alumnos sexa equilibrada, en relación a esas 4 categorías.

 Hai que deixar claro, de todos os xeitos, que , para todas as materias a importancia relativa de cada una destas categorías podería variar



.4.AVALIACIÓN DE PROCESO E AVALIACIÓN SUMATIVA

O propósito fundamental da avaliación, según reza  a norma, é a mellora da aprendizaxe.

En liña con esta declaración de intencións, a avaliación de proceso xogará un papel fundamental. Infírese incluso que un exceso de avaliacións sumativas, podería interferir negativamente no proceso de aprendizaxe dos alumnos.

Cales son os principios e os fins  que rexen estes dous modelos , cales son os instrumentos empregados e en qué momentos da aprendizaxe se aplican ?.

A)Avaliación de procesos ou formativa (Assessment for learning and assessment as learning)

 Neste tipo de avaliación os profesores e os alumnos teñen un protagonismo indiscutible.

Como parte deste tipo de avaliación (assessment for learning), os profesores deben proporcionar aos alumnos un feedback descriptivo e coaching para a mellora da aprendizaxe.
Ademais, os profesores se comprometen  axudando aos alumnos a desenvolver a súa capacidade para ser independentes, estudantes autónomos  que son capaces de establecer metas individuais, monitorizar o seu propio progreso, determinar próximos pasos e reflexionar sobre a súa aprendizaxe.

 A información obtense a través de :
 observacións formais e informais, debates, conversacións sobre a aprendizaxe, cuestionarios, traballo de casa, tarefas en grupo, demostracións a través de presentacións ou proxectos nos que amosan o aprendido, proxectos, portfolios, interpretacións, autoavaliación e avaliación dos compañeiros (peer-assessment), producción de textos sobre  un tema concreto, exames/tests..

 Os profesores precisan :

-dun plan de avaliación integrado, sin fisuras, cun plan de instrucción;

-compartir as metas de aprendizaxe e os criterios de éxito cos alumnos;

-recabar información sobre o alumno antes, durante e despois do período de instrucción a través de diferentes medios: observacións formais e informais, debates, conversacións sobre a aprendizaxe, cuestionarios, traballo de casa, tarefas en grupo, demostracións a través de presentacións ou proxectos nos que amosan o aprendido, proxectos, portfolios, interpretación,autoavaliación e avaliación dos compañeiros , producción de textos sobre  un tema concreto, exames/tests…

-empregar a avaliación coma una guía sobre novos pasos a dar e para axudar aos estudantes a monitorizar o seu progreso;

-analizar as evidencias da aprendizaxe;

-dar e recibir un feedback descriptivo, específico e ben temporalizado; o obxectivo de proporcionar este feedback é reducir a brecha entre o nivel de coñecementos e habilidades dos alumnos e os obxectivos de aprendizaxe. Deste xeito poden saber qué están facendo ben, en qué deben mellorar e cales son os pasos específicos que deben dar para mellorar;

-axudar aos alumnos a desenvolver habilidades de autoavaliación planificando oportunidades para este efecto ;

-preparar o andamiaxe (scaffold) para o proceso de aprendizaxe usando un modelo dunha delegación progresiva de responsabilidades.

Papel dos alumnos:

Os alumnos desenvolverán as súas habilidades de auto-avaliación (self-assessment) axudados polos profesores que planificarán múltiples oportunidades para  poder realizalo.

Consecuentemente, os alumnos aprenden a identificar as accións específicas que deben poñer en marcha para mellorar e planificar os próximos pasos a dar.

Papel dos directores:

Apoiar o cumplimento destas normas , animando un desenvolvemento profesional continuo entre o profesorado e promovendo una cultura de aprendizaxe colaborativa baseada en compartir o coñecemento e nunha responsabilidade compartida polos resultados.

B)Avaliación sumativa(Assessment of learning)

    A diferencia da avaliación formativa ou de proceso, neste caso,  é o producto desa aprendizaxe o que se valora.

 En relación con esta cuestión , os alumnos deben ser coñecedores de certos deberes e responsabilidades:

-Deben coñecer a súa responsabilidade de proporcionar evidencia- a través de exames e/ou traballos de diferente natureza- da súa aprendizaxe dentro dos prazos establecidos.

-Deben coñecer as consecuencias de copiar nos exames, plaxiar, non completar os seus traballos ou entregar tarde as tarefas.

Cada escola elaborará unha normativa para regular toda a casuística relacionada con esta cuestión

 Para evitar este tipo de conductas indesexadas, unha estreita colaboración entre as diferentes escolas e comunidades educativas axudará a desenvolver estratexias de prevención que axuden a comprender aos estudantes a gravidade de tales conductas así como a importancia de recoñecer o traballo dos outros.

 Tamén se desenvolverán estratexias encaminadas á prevención de tarefas non entregadas ou entregadas fora dos prazos establecidos .

5.CÓMO SE DETERMINA A NOTA FINAL EN SECUNDARIA  ?

Para os grados 9 a 12 , a nota final será distribuida como segue:

-70%  : esta parte da nota reflictirá o máis consistente nivel de logro alcanzado ao longo do curso, ainda que especial consideración debería ser concedida ás evidencias de logro máis recentes.

-30% : esta parte da nota deberá basearse na avaliación final que ten lugar cara a final de curso. Esta avaliación final deberá basearse nunha ou na combinación dos seguintes tipos de probas: exame, interpretación, disertación escrita sobre un tema ou outro método adecuado ao contido da materia.
A avaliación final permite ao estudante a oportunidade de demostrar o logro das expectativas xerais da materia.

O crédito nunha materia será concedido sempre que se acade unha porcentaxe igual ou superior ao 50%.

   6.INFORMES DOS RESULTADOS DOS ALUMNOS (REPORT CARDS)

Os destinatarios destes informes son os pais ou responsables legais dos alumnos. Estes son aliados vitais na educación dos nenos.
Segundo se desprende da normativa de 2010, a información recibida polos pais deberá ser clara, significativa e comprensible.
 Ademais esta transmisión de información deberá ser regular ao longo de todo o curso.

En Elementary (Grades 1-6), se entregarán tres informes anuais.

O primeiro deles é un  novo informe de progreso.

O 2º e 3º informes son entregados en inverno e cara ao final de curso (estes tamén foron obxecto dunha revisión en 2010).

O novo informe de progreso:

·         -Promove unha comunicación temprana e continua entre os pais e o profesor

·        - Informa sobre cómo o neno está desenvolvendo os hábitos de traballo e as habilidades de aprendizaxe que son esenciais para o éxito do alumno.

·         Da información sobre todas as materias , coma o anterior, pero en lugar de asignar una nota, indica se o neno está progresando: MOI BEN, BEN OU CON DIFICULTADE.

·         Destaca as fortalezas e as áreas a mellorar antes de que as avaliacións sexan completadas.

O informe de progreso pretende ser una parte central de ricas discusións cos estudantes e os seus pais no contexto de proactivas reunións que axudarán a establecer un tono positivo para o que queda do ano.

Outro dos obxectivos deste informe é poñer en coñecemento das familias cómo se están a desenvolver as habilidades de aprendizaxe  e os hábitos de traballo , así coma o logro das expectativas do currículo.

Elaborar os informes é unha función importantísima da profesión de ensinante en Canadá.

É esencial que esta información sexa válida, xusta e rexistrada oportunamente.

Resulta obvio dicir que os informes teñen un impacto importante en pais e alumnos, mais algúns teñen unha repercusión  de maior alcance, pois poden afectar á programación de decisións  en Elementary ou a graduación en Secondary.

Ademais,  en Secundaria, esta información pode afectar a oportunidades de emprego ou á concesión de becas.

En SECONDARY, cales foron os cambios introducidos nos informes?

-maior énfasis en habilidades de aprendizaxe e hábitos de traballo

-engádese  información sobre os diferentes niveis de logro así como a súa correspondencia  cos porcentaxes (así é como se expresan  as notas dende grade 7 a 12).

Os alumnos reciben 3 informes ao longo do ano nas non-semestered schools  e 2 nas semestered schools. 

A diferencia entre unhas e outras é que nas primeiras os alumnos cursan as mesmas asignaturas ao longo de todo o ano, nas semestered schools  non.

  Ata aquí o  meu  achegamento ao tema da avaliación  como parte do plan de difusión sobre un aspecto da miña experiencia no marco do programa PIALE.